Spis tematów / Polityka i sondaże
Oceny rządu i premiera: jak mierzy się poparcie dla władzy
"Najniższe poparcie dla rządu od początku kadencji" to nagłówek, który pojawia się w każdej kadencji. Oceny władzy to jedna z najdłuższych serii w polskich badaniach opinii, prowadzona co miesiąc od lat 90. Warto wiedzieć, co dokładnie mierzy.
Trzy różne pytania
| Pytanie | Co mierzy |
|---|---|
| "Jaki jest Pana/Pani stosunek do obecnego rządu?" (zwolennik, przeciwnik, obojętny) | ogólne nastawienie, mocno związane z sympatiami politycznymi |
| "Jak ocenia Pan/Pani działalność premiera / prezydenta / Sejmu?" (dobrze, źle) | ocenę konkretnej osoby lub instytucji |
| "Na kogo zagłosował(a)by Pan/Pani?" | preferencje partyjne, opisane w tekście o sondażach poparcia |
Te wskaźniki są powiązane, ale nie identyczne. Rząd może mieć więcej przeciwników niż zwolenników, a partia rządząca nadal prowadzić w sondażach, bo opozycja jest podzielona. Duża grupa "obojętnych" też zmienia obraz: 30% zwolenników przy 30% obojętnych to inna sytuacja niż 30% zwolenników przy 10% obojętnych.
Typowy przebieg kadencji
W wielu krajach, także w Polsce, oceny rządów układają się w podobny wzór:
- Początek kadencji: oceny najwyższe, część wyborców innych partii daje nowemu rządowi kredyt zaufania.
- Środek: stopniowy spadek, gdy pojawiają się niepopularne decyzje, konflikty i zmęczenie.
- Przed wyborami: czasem lekkie odbicie, gdy rząd mobilizuje elektorat i wprowadza popularne rozwiązania.
Na ten wzór nakładają się wydarzenia: afery i dymisje obniżają oceny gwałtownie, a sytuacje kryzysowe (zagrożenie z zewnątrz, klęska żywiołowa) potrafią je krótko podnieść. Politolodzy nazywają to efektem skupienia wokół flagi.
Na co uważać
- Różne pracownie, różne pytania. Pytanie o "stosunek do rządu" i pytanie o "ocenę pracy rządu" dają inne liczby. Porównuj w ramach jednej serii.
- Saldo zamiast pojedynczej liczby. Różnica między ocenami dobrymi i złymi dobrze pokazuje kierunek zmian, nawet gdy obie wartości przesuwają się niewiele.
- Polaryzacja. Przy silnie podzielonym społeczeństwie oceny rządu zależą głównie od sympatii partyjnych i zmieniają się wolno. Ruch o 2-3 punkty w ciągu miesiąca to zwykle szum.
- Oceny osób a oceny instytucji. Premier może być oceniany lepiej niż rząd, którym kieruje, i odwrotnie.
Zaufanie do polityków
Osobnym rodzajem pomiaru są rankingi zaufania do polityków: respondenci mówią, czy danej osobie ufają, nie ufają, czy jej nie znają. Wynik zależy mocno od rozpoznawalności. Polityk znany tylko części badanych może mieć niewielu nieufnych po prostu dlatego, że mało kto o nim słyszał. Dlatego w rankingach warto patrzeć na saldo zaufania i nieufności oraz na odsetek osób, które polityka znają.
Zobacz też: niezadowolenie z polityki i zaufanie do instytucji i jak powstaje sondaż.
Źródła
- CBOS, comiesięczne komunikaty "Stosunek do rządu" i "Oceny działalności instytucji publicznych".
- Literatura politologiczna o cyklach popularności rządów i efekcie skupienia wokół flagi (rally-round-the-flag).