Spis tematów / Polityka i sondaże
Niezadowolenie z polityki i zaufanie do instytucji
Polska od lat należy do krajów, w których zaufanie do polityków i partii jest niskie. Jednocześnie niektóre instytucje cieszą się zaufaniem bardzo dużej części społeczeństwa. Różnica między nimi dużo mówi o tym, czego ludzie oczekują od państwa.
Komu ufamy
W badaniu CBOS z 2024 roku, w którym respondenci oceniali kilkanaście instytucji, ranking wyglądał tak (odsetek ufających):
Wzór jest stały od lat: na górze są instytucje kojarzone z bezpieczeństwem i działające ponad podziałami politycznymi, na dole te, które są polem sporu partyjnego. Wojsko i NATO zyskały dodatkowo po 2022 roku, gdy wojna w Ukrainie przypomniała, do czego służą.
Zaufanie a ocena pracy
Pytanie "czy ufasz policji?" i pytanie "jak oceniasz pracę policji w Twojej okolicy?" mierzą co innego. Zaufanie to ogólne przekonanie, że instytucja działa w dobrej wierze. Ocena pracy dotyczy konkretnych efektów i bywa niższa. Podobnie z sądami: niskie zaufanie w sondażach często współistnieje z dobrą oceną konkretnej sprawy przez osoby, które miały z sądem do czynienia.
Skąd bierze się niezadowolenie z polityki
- Polaryzacja. Gdy władza się zmienia, zaufanie do rządu i parlamentu przesuwa się między elektoratami: zwolennicy nowej władzy zaczynają ufać, zwolennicy poprzedniej przestają. Średnia zmienia się mniej, niż sugerują emocje.
- Poczucie braku wpływu. W badaniach powtarza się przekonanie, że "politycy nie liczą się ze zdaniem zwykłych ludzi".
- Brak odpowiedzialności. Wielu badanych chce surowszych zasad dla polityków: ograniczenia immunitetu, kar za błędne decyzje, kadencyjności.
Jak czytać rankingi zaufania
- Patrz na nieufność, nie tylko na zaufanie. Instytucja z 40% ufających i 20% nieufających (reszta nie ma zdania) to inna sytuacja niż 40% ufających i 50% nieufających.
- Sprawdź listę. Wynik zależy od tego, jakie instytucje wymieniono i w jakiej kolejności.
- Porównuj w czasie w ramach jednej serii. Zaufanie mierzone przez CBOS, Eurobarometr i sondaże internetowe daje różne poziomy.
- Szukaj podziałów. Średnia ukrywa duże różnice między wyborcami różnych partii. Przy pytaniach o rząd i sądy te różnice bywają kilkudziesięciopunktowe.
Zobacz też: oceny rządu i premiera i stosunek do Unii Europejskiej.
Źródła
- CBOS, komunikat z badań o zaufaniu do instytucji publicznych i organizacji międzynarodowych (2024), omówienia PAP i Biura RPO.
- Eurobarometr Standardowy, pytania o zaufanie do instytucji krajowych.