Spis tematów / Rynki i konsumpcja
Polska w Unii Europejskiej: zadowolenie i obawy w badaniach
Poparcie dla członkostwa w Unii Europejskiej to jeden z najdłużej mierzonych wskaźników opinii w Polsce. Przez ponad dwie dekady przeszło od ostrożnej większości przed akcesją do niemal powszechnej akceptacji i z powrotem do wyraźnie niższego, choć wciąż wysokiego poziomu.
Od referendum do akcesji
W referendum 7-8 czerwca 2003 roku za przystąpieniem do Unii głosowało 77,45% uczestników, przy frekwencji 58,85%. Wynik referendum to jednak co innego niż sondaż: głosowali głównie zwolennicy i zdeklarowani przeciwnicy, a niezdecydowani częściej zostawali w domu. W sondażach z tamtego okresu poparcie wśród wszystkich dorosłych było niższe i wynosiło około dwóch trzecich (CBOS, wrzesień 2003: 67%).
Tuż przed akcesją, wiosną 2004 roku, poparcie wynosiło około 64%. Główną przyczyną obaw był spodziewany wzrost cen (więcej w tekście o cenach po wejściu do Unii), a do tego niepokój o rolnictwo, o konkurencyjność polskich firm i o wykup ziemi przez cudzoziemców.
Jak zmieniało się poparcie
Odsetek zwolenników członkostwa Polski w UE wśród dorosłych, badania CBOS.
Już w pierwszych latach po akcesji poparcie wyraźnie wzrosło. Dla wielu osób abstrakcyjne obawy zastąpiły konkretne doświadczenia: dopłaty dla rolników, fundusze na drogi i inwestycje lokalne, możliwość pracy i podróży bez ograniczeń. W 2009 roku członkostwo popierało już 85% badanych. Spadek w 2013 roku zbiegł się z kryzysem w strefie euro, a rekord z czerwca 2022 roku przypadł na pierwsze miesiące wojny w Ukrainie, gdy przynależność do wspólnoty zachodniej nabrała nowego znaczenia.
Co pokazał 2024 rok
W badaniu CBOS z 2024 roku członkostwo popierało 77% badanych, a przeciwnych było 17%. To spadek o 15 punktów względem rekordu z 2022 roku i najniższy wynik od 2013 roku. Komentatorzy łączyli go z dyskusją o polityce klimatycznej, migracyjnej i o protestach rolników, ale samo badanie pokazuje głównie zmianę nastroju, nie jego przyczyny. Warto też pamiętać, że nawet po spadku zwolenników jest ponad czterokrotnie więcej niż przeciwników.
Na co uważać przy czytaniu takich sondaży
- Poparcie a zadowolenie to różne pytania. "Czy popierasz członkostwo?" i "Czy jesteś zadowolony z tego, jak Unia działa?" dają zupełnie inne wyniki. Można popierać członkostwo i krytykować konkretne decyzje Brukseli.
- Kontekst pytań. Jeśli pytanie o członkostwo pada po serii pytań o regulacje unijne, wynik bywa niższy niż wtedy, gdy pada na początku ankiety.
- Różne pracownie, różne liczby. Eurobarometr, CBOS i sondaże internetowe stosują inne pytania i inne próby, więc porównywać warto wyniki w ramach jednej serii, a nie między seriami.
O podstawach czytania sondaży piszemy w tekście o doborze próby i błędzie statystycznym, a o samych badaniach opinii w przeglądzie jak powstaje sondaż.
Źródła
- Państwowa Komisja Wyborcza, wyniki referendum ogólnokrajowego z 7-8 czerwca 2003 roku.
- CBOS, komunikaty z badań o stosunku do integracji i członkostwa w UE, m.in. z września 2003, maja 2019 i raport "K 043/24" (2024).
- CBOS, raporty z okazji rocznic członkostwa (5, 15 i 20 lat w UE).