Spis tematów / Społeczeństwo i trendy

Zdrowie i styl życia: samoocena a codzienne nawyki

Opublikowano 29 października 2026

W badaniach stylu życia od lat widać ten sam paradoks: większość z nas jest zadowolona ze swojej wagi i kondycji, a dane pokazują, że ponad połowa dorosłych ma nadwagę albo otyłość. To nie hipokryzja, tylko typowy rozjazd między samooceną a pomiarem.

Co mówią dane

Według europejskiego ankietowego badania zdrowia (EHIS), prowadzonego w Polsce przez GUS, w 2019 roku nadmierną masę ciała (nadwagę lub otyłość) miało 57% dorosłych, wobec nieco ponad 53% w 2014 roku. Różnica między płciami jest duża:

Na tle Unii Europejskiej Polska wypada gorzej od średniej: według Eurostatu, na podstawie tego samego badania, odsetek dorosłych z nadmierną masą ciała wynosił w Polsce około 58% przy średniej UE około 53%. Odsetek ten maleje wraz z poziomem wykształcenia.

Skąd rozjazd z samooceną

• Punkt odniesienia. Porównujemy się z otoczeniem. Gdy większość znajomych ma podobną wagę, własna wydaje się normalna.
• Deklaracje wagi i wzrostu. W ankietach ludzie zaniżają wagę i zawyżają wzrost, więc nawet "pomiar" oparty na deklaracjach zaniża skalę nadwagi. Najlepsze badania ważą i mierzą respondentów.
• Zdrowie to coś więcej niż waga. Ktoś z lekką nadwagą, kto czuje się dobrze i jest aktywny, ma prawo dobrze oceniać swoje zdrowie.

Nawyki

Badania stylu życia pokazują, że deklarowane cele ("chcę więcej się ruszać", "chcę zdrowiej jeść") są dużo bardziej powszechne niż zmiany zachowań. Najczęściej wymieniane bariery to brak czasu, zmęczenie i koszty. Czas wolny dorośli spędzają w dużej części przed ekranem, a regularna aktywność fizyczna, zalecana przez WHO (co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo), jest udziałem mniejszości. Zmiany sposobu jedzenia opisujemy w tekście o nawykach żywieniowych.

Jak czytać badania o zdrowiu

1. Pomiar czy deklaracja? Wyniki z ważenia i mierzenia są pewniejsze niż odpowiedzi w ankiecie.
2. Jaka definicja? Nadwaga i otyłość liczone wskaźnikiem BMI to umowne progi. Inne miary (obwód talii) dają inne wyniki.
3. Porównania w czasie. EHIS prowadzi się co kilka lat tą samą metodą, więc nadaje się do śledzenia zmian. Pojedyncze sondaże komercyjne nie.
4. Kto zlecił. Badania o zdrowiu często przygotowują producenci żywności, suplementów i sprzętu sportowego. Wyniki mogą być rzetelne, ale wybór pytań bywa życzliwy dla produktu.

Zobacz też: dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne i dobór próby i błąd statystyczny.

Źródła

• GUS, "Stan zdrowia ludności Polski w 2019 r." (badanie EHIS).
• Eurostat, "Overweight and obesity - BMI statistics" (EHIS 2019).
• WHO, zalecenia dotyczące aktywności fizycznej (2020).