Spis tematów / Marketing i media
Reklama alkoholu: opinie i przepisy
Reklama alkoholu to temat, który wraca w debacie co kilka lat. W sondażach większość badanych popiera ograniczenia, a przepisy od dawna dzielą alkohole na dwie grupy: piwo, które można reklamować z ograniczeniami, i całą resztę, której reklama jest zakazana.
Co mówią przepisy
Zasady określa ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi:
- wódki, wina i inne napoje poza piwem nie mogą być reklamowane ani promowane, poza wyjątkami, np. w punktach sprzedaży hurtowej i w specjalistycznych sklepach,
- piwo można reklamować, ale z ograniczeniami: reklama nie może być kierowana do nieletnich, nie może łączyć picia z sukcesem, sprawnością fizyczną czy prowadzeniem pojazdów, musi zawierać ostrzeżenie o szkodliwości,
- w telewizji, radiu, kinie i teatrze reklama piwa jest zakazana w godzinach 6-20, z wyjątkiem transmisji sportowych w określonych sytuacjach.
Branża obchodzi zakaz reklamy mocnych alkoholi m.in. przez reklamę produktów o tej samej nazwie i podobnym opakowaniu (np. wody albo napojów bezalkoholowych), co od lat jest przedmiotem krytyki.
Co sądzą Polacy
W sondażach o reklamie alkoholu od dwóch dekad powtarza się kilka wzorów:
- większość badanych popiera ograniczenia reklamy alkoholu, szczególnie w godzinach, gdy oglądają dzieci,
- zakaz reklamy piwa ma mniej zwolenników niż zakaz reklamy mocnych alkoholi,
- przeciwnikami ograniczeń są częściej młodzi mężczyźni i osoby, które same piją piwo regularnie.
Jak czytać sondaże o zakazach
- Brzmienie pytania. "Czy popiera Pan/Pani zakaz reklamy alkoholu, aby chronić dzieci?" da wyższe poparcie niż neutralne "Czy reklama piwa powinna być zakazana?".
- Abstrakcja a konkret. Ogólne poparcie dla ograniczeń bywa wysokie, ale spada, gdy pytanie dotyczy konkretnych skutków, np. braku sponsora drużyny piłkarskiej.
- Zleceniodawca. Badania na ten temat zlecają zarówno organizacje zdrowia publicznego, jak i branża alkoholowa. Warto sprawdzić, kto pyta i jak.
Czy zakazy działają
Badania międzynarodowe, na które powołuje się m.in. WHO, wskazują, że ograniczanie reklamy jest jednym z kilku skutecznych narzędzi polityki alkoholowej, obok ceny (podatków) i dostępności (godzin i miejsc sprzedaży). Sam zakaz reklamy działa słabiej niż podwyżka cen, ale ma znaczenie szczególnie dla młodzieży, która częściej ulega przekazom wiążącym alkohol z zabawą i towarzystwem. Dane o spożyciu w Polsce opisujemy w tekście o konsumpcji alkoholu.
Zobacz też: stosunek do reklamy i alkohol w ciąży.
Źródła
- Ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, art. 131.
- WHO, "SAFER" - pakiet zalecanych działań w polityce alkoholowej.