Spis tematów / Marketing i media
Czytelnictwo prasy: miesięczniki i tygodniki
Na początku lat 2000. regularnie czytało jakiś tygodnik ponad jedna trzecia Polaków, a miesięcznik mniej więcej co czwarty. Od tego czasu rynek prasy drukowanej skurczył się kilkukrotnie. Ale "czytelnictwo prasy" przestało też oznaczać to samo co kiedyś.
Sprzedaż to nie czytelnictwo
W badaniach prasy używa się dwóch różnych miar:
- Sprzedaż egzemplarzy: ile numerów kupiono. W Polsce dane kontroluje Związek Kontroli Dystrybucji Prasy (ZKDP), który co miesiąc publikuje sprzedaż tytułów zrzeszonych wydawców.
- Czytelnictwo: ile osób miało kontakt z tytułem. Jeden egzemplarz tygodnika czyta zwykle kilka osób (w rodzinie, w poczekalni, w pracy), więc zasięg czytelniczy jest kilkakrotnie większy niż sprzedaż. Mierzy się go w badaniach ankietowych, np. pytając, czy respondent czytał dany tytuł w ostatnim tygodniu lub miesiącu.
Myląc te miary, łatwo wyciągnąć fałszywe wnioski. Spadek sprzedaży o połowę nie musi oznaczać, że tytuł stracił połowę czytelników, jeśli część z nich przeszła na wydanie cyfrowe.
Skala spadku
Dane ZKDP pokazują systematyczny spadek sprzedaży prasy drukowanej od ponad dwóch dekad. Szczególnie mocno ucierpiały dzienniki. Według analizy opublikowanej w czasopiśmie "Polityka i Społeczeństwo" średnia sprzedaż drukowanych dzienników regionalnych spadła w latach 2010-2020 o ponad 78%. Pandemia w 2020 roku przyspieszyła ten proces: w pojedynczych miesiącach sprzedaż dzienników ogólnopolskich spadała rok do roku o kilkanaście, a nawet o blisko 20%.
Tygodniki i miesięczniki traciły wolniej. Lepiej radzą sobie tytuły specjalistyczne (hobbystyczne, branżowe, dla rodziców) niż ogólne, bo trudniej zastąpić je darmowymi treściami w internecie.
Wydania cyfrowe
Większość wydawców przeszła na model mieszany: wydanie papierowe plus subskrypcja cyfrowa z płatną ścianą (paywall). Pomiar stał się przez to trudniejszy:
- subskrypcje cyfrowe są liczone osobno i nie zawsze publikowane,
- zasięg serwisów internetowych mierzy się innymi metodami (panel z pomiarem ruchu, np. badanie Mediapanel), które liczą użytkowników, a nie czytelników konkretnego wydania,
- część treści czyta się przez media społecznościowe i agregatory, często bez świadomości, z jakiego tytułu pochodzą.
Kto czyta
Od lat utrzymuje się podobny profil: tygodniki opinii częściej czytają osoby z wyższym wykształceniem i mieszkańcy dużych miast, prasę kobiecą i poradnikową kobiety, a dzienniki regionalne osoby starsze z mniejszych miejscowości. To ostatnie wyjaśnia, dlaczego spadki dzienników regionalnych są tak duże: ich czytelnicy się starzeją, a młodsi szukają informacji lokalnych w internecie.
Zobacz też: słuchanie radia, stosunek do reklamy i czytelnictwo książek.
Źródła
- Związek Kontroli Dystrybucji Prasy, miesięczne dane o sprzedaży (zkdp.pl).
- Artykuł o sprzedaży dzienników regionalnych w latach 2010-2020, "Polityka i Społeczeństwo" (Uniwersytet Rzeszowski, 2024).
- Mediapanel (Gemius, PBI), pomiar zasięgu serwisów internetowych.