Spis tematów / Rynki i konsumpcja

Apteka i leki bez recepty: zakupy zdrowotne Polaków

Opublikowano 29 października 2026

Apteka to jeden z najczęściej odwiedzanych sklepów. Na początku lat 2000. badania pokazywały, że korzysta z niej w ciągu roku zdecydowana większość dorosłych, a regularnie co miesiąc prawie połowa. Od tego czasu zmieniło się prawo, rynek i reklama, ale aptek wciąż jest w Polsce bardzo dużo.

Leki bez recepty i suplementy

Rynek zakupów zdrowotnych bez recepty dzieli się na kilka grup:

• leki bez recepty (OTC): przeciwbólowe, na przeziębienie, na alergię, na dolegliwości trawienne,
• suplementy diety: formalnie żywność, nie leki, rejestrowane w prostszej procedurze i bez obowiązku wykazania skuteczności,
• wyroby medyczne i dermokosmetyki.

Polska od lat należy do krajów, w których leki bez recepty i suplementy kupuje się bardzo chętnie. Sprzyjały temu duża liczba aptek, łatwy dostęp i intensywna reklama telewizyjna. Dla konsumenta granica między lekiem a suplementem bywa niewidoczna, choć to dwie zupełnie różne kategorie prawne.

Gdzie kupujemy

Leki z listy dopuszczonych do obrotu poza aptekami można kupić w sklepach, na stacjach paliw i w kioskach, ale lista takich leków jest ograniczona, a przepisy określają m.in. dopuszczalną wielkość opakowań. Rośnie sprzedaż przez internet, zwłaszcza suplementów i dermokosmetyków, oraz rola aptek sieciowych.

Reklama

Reklama leków i suplementów należy do największych kategorii w telewizji. Prawo zakazuje m.in. reklamy leków na receptę skierowanej do ogółu odbiorców, a reklama leków bez recepty musi zawierać ostrzeżenie o zapoznaniu się z ulotką. Od lat trwa dyskusja o reklamie suplementów, które bywają przedstawiane tak, jakby leczyły. Badania pokazują, że część konsumentów nie odróżnia suplementu od leku, co jest jednym z głównych argumentów za ostrzejszymi zasadami.

Jak czytać badania zakupów zdrowotnych

1. Deklaracje a sprzedaż. Ludzie zaniżają zakupy leków przeciwbólowych i zawyżają "zdrowe" zachowania. Dane sprzedażowe z aptek są pewniejszym źródłem dla wielkości rynku.
2. Kto finansuje badanie. Wiele raportów o rynku suplementów przygotowują firmy lub stowarzyszenia branżowe. To nie unieważnia wyników, ale trzeba czytać je z tą świadomością.
3. Kategorie. Sprawdź, czy raport łączy leki, suplementy i kosmetyki, czy je rozdziela. Od tego zależy, jak duże wydają się kwoty.

Zobacz też: dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne i zdrowie i styl życia.

Źródła

• Prawo farmaceutyczne, przepisy o reklamie produktów leczniczych i obrocie pozaaptecznym.
• Główny Inspektorat Sanitarny, rejestr suplementów diety.