Spis tematów / Społeczeństwo i trendy

Uczenie się dorosłych: czego i po co chcemy się uczyć

Opublikowano 29 października 2026

Na początku lat 2000. w sondażach o dokształcaniu wygrywały dwie odpowiedzi: języki obce i obsługa komputera. Ćwierć wieku później lista jest podobna, choć komputer zastąpiły "umiejętności cyfrowe", a do języków doszły kompetencje miękkie i praca z narzędziami AI.

Gdzie jesteśmy

W europejskim badaniu kształcenia dorosłych (AES) z 2022 roku Polska znalazła się w grupie krajów, w których dorośli w wieku 25-64 lata najrzadziej uczą się w jakiejkolwiek formie: poniżej 25%, przy średniej UE 46,6%. Unia postawiła sobie cel, by do 2030 roku co najmniej 60% dorosłych co roku brało udział w jakimś szkoleniu, więc dystans jest duży.

Podobnie wygląda sytuacja z umiejętnościami cyfrowymi. Według danych Eurostatu z 2023 roku co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe miało w Polsce około 44% osób w wieku 16-74 lata, wobec około 56% średnio w UE.

Po co się uczymy

W badaniach kształcenia dorosłych zdecydowanie dominują powody zawodowe:

1. wymagania obecnej pracy: nowe przepisy, systemy, procedury, często szkolenia obowiązkowe,
2. awans albo zmiana pracy: kursy dające uprawnienia, certyfikaty, studia podyplomowe,
3. bezpieczeństwo zatrudnienia: obawa, że bez nowych umiejętności łatwiej stracić pracę,
4. powody osobiste: zainteresowania, podróże, kontakt z dziećmi i wnukami.

Najczęściej wybierane dziedziny są od lat podobne: języki obce (z angielskim na czele), umiejętności cyfrowe, kompetencje związane z konkretnym zawodem, a coraz częściej komunikacja, zarządzanie zespołem i radzenie sobie ze stresem.

Co nas zatrzymuje

• Brak czasu: praca i obowiązki rodzinne to najczęściej wymieniana bariera.
• Koszty, zwłaszcza gdy pracodawca nie finansuje nauki.
• Brak potrzeby: duża część osób, które się nie uczą, deklaruje, że nie potrzebuje nowych umiejętności. To najtrudniejsza bariera, bo dotyczy głównie osób starszych i o niższych kwalifikacjach, czyli tych, którym zmiany na rynku pracy zagrażają najbardziej.
• Złe doświadczenia ze szkoły: dla części dorosłych "nauka" kojarzy się z ocenianiem i porażką.

Jak czytać deklaracje o nauce

"Chciałbym nauczyć się języka" deklaruje w ankietach dużo więcej osób, niż potem zapisuje się na kurs. To typowa różnica między intencją a działaniem. Bardziej wiarygodne są pytania o konkretne zachowania z ostatnich 12 miesięcy: czy brał Pan/Pani udział w kursie, ile godzin, kto płacił. Tak właśnie pyta badanie AES. O ogólnych pułapkach deklaracji piszemy w tekście o doborze próby i błędzie statystycznym.

Osobną sprawą jest to, co z nauki zostaje w pracy. Opisujemy to w tekście o szkoleniach w firmach.

Źródła

• Eurostat, Adult Education Survey 2022, "Adult learning statistics".
• Eurostat, wskaźnik "Individuals with basic or above basic overall digital skills" (2023).
• Komisja Europejska, Europejski filar praw socjalnych, cel na 2030 rok dotyczący udziału dorosłych w szkoleniach.