Spis tematów / Nastroje konsumentów
Nastroje konsumentów a wydatki: kiedy wskaźnik przewiduje zakupy
Wskaźniki nastrojów konsumentów publikuje się po to, żeby wcześniej zobaczyć, co stanie się z wydatkami. Ekonomiści sprawdzają to od kilkudziesięciu lat. Odpowiedź brzmi: czasem tak, ale słabiej, niż sugerują nagłówki.
Co mówią badania
Klasyczne prace amerykańskie, m.in. Carrolla, Fuhrera i Wilcoxa (1994) oraz przegląd Sydney Ludvigson (2004), dochodzą do podobnego wniosku. Nastroje konsumentów mają pewną moc przewidywania wydatków, ale niewielką. Większość tej informacji jest już zawarta w danych o dochodach, zatrudnieniu, stopach procentowych i cenach akcji. Gdy te dane są dostępne, wskaźnik nastrojów dodaje do prognozy niewiele.
Mimo to wskaźniki nastrojów są cenne z dwóch powodów: publikuje się je szybko (pod koniec miesiąca, którego dotyczą) i dobrze wychwytują nagłe zmiany, zanim pokażą je twarde dane.
Kiedy nastroje działają
- Przy nagłych szokach. Pandemia wiosną 2020 roku, wybuch wojny w Ukrainie w 2022 roku, gwałtowny wzrost inflacji: w takich momentach nastroje spadają w ciągu jednego miesiąca, a ostrożność konsumentów rzeczywiście przekłada się na odkładanie większych zakupów.
- Przy wydatkach, które można odłożyć. Samochód, meble, remont, wakacje za granicą. Zakupów codziennych nastroje praktycznie nie zmieniają.
- W pytaniach o plany. Pytanie "czy teraz jest dobry moment na duże zakupy?" lepiej przewiduje zachowania niż ogólne pytania o sytuację w kraju.
Kiedy wprowadzają w błąd
- Gdy nastroje odrywają się od portfela. Ludzie mogą narzekać na sytuację w kraju i jednocześnie wydawać więcej, bo rosną im płace. Taki rozjazd widać często, gdy ocena kraju zależy od emocji politycznych.
- Gdy działa inflacja. Przy szybko rosnących cenach wydatki w złotych rosną nawet wtedy, gdy ludzie kupują mniej. Porównywać trzeba wydatki realne, czyli po odliczeniu inflacji.
- Gdy zmiany są małe. Wahania o 1-2 punkty z miesiąca na miesiąc to zwykle szum próby, nie zapowiedź zmiany zachowań.
Jak łączyć nastroje z innymi danymi
| Źródło | Co pokazuje | Kiedy jest dostępne |
|---|---|---|
| Koniunktura konsumencka GUS | opinie i plany | pod koniec miesiąca, którego dotyczy |
| Sprzedaż detaliczna GUS | faktyczne obroty sklepów, także w cenach stałych | około 3 tygodnie po końcu miesiąca |
| Dane o płatnościach kartami | wydatki niemal w czasie rzeczywistym | publikowane przez niektóre banki i operatorów |
| Spożycie w rachunkach narodowych | pełny obraz konsumpcji | kwartalnie, z opóźnieniem |
Najbezpieczniej traktować nastroje jako wczesne ostrzeżenie: jeśli wyraźnie spadają przez kilka miesięcy i zgadzają się z tym dane o płatnościach, warto spodziewać się słabszych wyników sprzedaży, zwłaszcza dóbr trwałego użytku.
Zobacz też: jak powstaje wskaźnik nastrojów konsumentów i jak czytać BWUK i WWUK.
Źródła
- C. D. Carroll, J. C. Fuhrer, D. W. Wilcox, "Does Consumer Sentiment Forecast Household Spending? If So, Why?", American Economic Review, 1994.
- S. C. Ludvigson, "Consumer Confidence and Consumer Spending", Journal of Economic Perspectives, 2004.
- GUS, "Koniunktura konsumencka" i "Dynamika sprzedaży detalicznej", informacje sygnalne.